Şâfiî Fıkıh âlimi Yûsuf Bin Yahyâ
İmâm-ı Şâfii'den hadis-i şerif öğrenen Ebû Ya'kûb el-Buveyti aynı zamanda İmâm-ı Şâfii'nin fıkhını da en iyi şekilde yine ondan öğrenmiştir. İmâm-ı Şâfii'nin hastalığı sırasında, onun ilim halkasında kimin ders vereceği husûsunda, Buveyti ile İbn-i Abdülhakem arasında fikir ayrılığı görüldü. Bu haber İmâm-ı Şâfii'ye ulaşınca; meclisinde ilim öğretme hakkının Buveyti'ye âit olduğunu söyledi.
İmâm-ı Şâfii'nin vefâtından sonra, onun yerine geçen ve bu vazifesini gâyet güzel yapıp birçok âlim yetiştiren, devlet adamlarının da i'timâdını kazanan Buveyti'yi çekemeyen hased eden kimseler, onu Irak'taki İbn-i Ebi Dâvûd'a mektûb yazıp şikâyet ettiler. İbn-i Ebi Dâvûd da Mısır vâlisine mektûb yazıp, Buveyti'yi imtihan etmesini istedi. O da imtihan etti ve herhangi bir cevap yazmadı. Çünkü onun Buveyti hakkındaki görüşü iyiydi. Bunun üzerine vâli Buveyti'ye, "Benimle senin aranda bir şey mi oldu?" diye sordu. Buveyti: "Bana yüzbin kimse uyuyor" dedi. Başka bir cevap vermeden oradan ayrıldı. Bu sözüyle neyi kasdettiği anlaşılamadı. Bu şikâyetler çoğalınca, boynuna ve ayaklarına zincirler vurularak, Mısır'dan Bağdâd'a götürüldü. Asıl mes'ele ise, Kur'ân-ı kerimin mahlûk olup olmaması mes'elesi idi. O zaman "Kur'ân-ı kerimin mahlûk olduğu" yanlış inancına sâhib olan Mu'tezile fırkasında olan kimseler, her yere hâkim idiler. Buveyti ise Kur'ân-ı kerimin mahlûk olmadığını, Allah kelâmı olduğunu beyân ediyor, Ehl-i sünnet i'tikâdını yayıyordu...
ZİNDANDA ŞEHİT EDİLDİ
Buveyti hazretleri, zindanda zincirlere bağlanmış olduğu hâlde vefât edip, Allahü teâlâya kavuştu. Hocası, büyük âlim ve veli olan İmâm-ı Şâfii, onun bu hâlde vefât edeceğini, vefâtından önce kerâmeten bunu haber vermişti.
Rebi' diyor ki: "Ben, Müzeni ve Buveyti, İmâm-ı Şâfii'nin huzûrunda idik. İmâm-ı Şâfii bana 'Sen hadis-i şerif aramak yolunda öleceksin', Buveyti'ye 'Sen zincirler içinde öleceksin', Müzeni'ye de 'Bu adam ise, şeytan onunla münâzara etse yenilirdi' buyurdu. Hakikaten de daha sonra, aynen İmâm-ı Şâfii'nin buyurduğu, gibi oldu."