Âdem Askalânî

Tebe-i tâbiinden olan Âdem Askalâni (Âdem bin Ebi İyâs) hazretleri, 132 (m. 749)'de Horasan'da Merv şehrinde doğup 221 (m. 835)'de, Abbasi halifelerinden Mu'tasım Billâh'ın halifeliği zamanında Askalân'da vefât etti...

Âdem Askalâni, Bağdâd'da yetişmiştir. Orada birçok zâttan ilim tahsil etti. Daha sonra, seyahate çıkıp, her birisi birer ilim ve irfan merkezi olan, Kûfe, Basra, Hicaz, Mısır ve Şam'a gitti. Buralarda büyük âlimler ile görüşüp onlardan ilim öğrendi ve birçok hadis-i şerif rivâyet etti. Daha sonra Askalân'a dönüp orada yerleşti. Bu sebeble kendisine Âdem-i Askalâni denir...

"Emin ve muteber bir zâttı"

Hadis kitaplarında, bu zâttan başka "Âdem bin Ebi İyâs" nâmında başka kimse yoktur. Kendisi, Şu'be bin Haccâc, İbn-i Yûnus, İbn-i Ebi Zi'b, Hammâd bin Seleme, Leys bin Sa'd gibi âlimlerden rivâyetlerde bulundu. Kendisinden de, İmâm-ı Buhâri, İmâm-ı Nesâi, Ebû Dâvûd, İbn-i Mâce, Taberâni, Dârimi, Ebû Zûr'a, Ebû Hatim gibi zâtlar rivâyetlerde bulunmuşlardır.

Ebû Hatim diyor ki:

"Âdem bin Ebi İyâs, Allahü teâlânın hayırlı kullarından biri olup, sika (güvenilir) emin ve muteber bir zâttı."

İmâm-ı Ahmed bin Hanbel buyuruyor ki:

"Şu'be bin Haccâc'ın huzurunda, dâima hadis-i şerif zabtı (dinlediği hadis-i şerifleri yazmak) ile meşgul olan altı zâttan birisi de Âdem bir Ebi İyâs'tır."

Kendisine "Verrâk" denirdi

Âdem bin Ebi İyâs öğrendiği hadis-i şerifleri yazmak suretiyle toplar, buna çok itinâ gösterirdi. Ve bunun için de kendisine (Verrâk) denirdi. Kendisi şöyle diyor:

"Ben Seri-ul-Hat idim. Ya'ni çok süratli yazı yazardım. Şu'be Bin Haccâc'dan işittiklerimi hemen yazardım ve insanlar da benim yazdıklarımdan alırlardı."

Bu mübarek zatın, vefat etmeden önceki son sözleri şunlar oldu:

"Mülk ve Melekûtun sahibiyle güzelleştim. İzzet ve Azamet sahibiyle terbiye oldum. Uyumayan, gafil olmayan bir 'Diri'ye tevekkül ettim. Öleceğim için gayet mesudum..."