Büyük Müfessir Muhammed Bin Ka'b
Muhammed bin Ka'b, bizzat Abdullah İbn-i
Abbâs'tan ve Abdullah İbn-i Ömer'den tefsir dersi almıştır... En'am sûresi 19'uncu "Şu Kur'ân-ı kerim, sizi ve kime erişirse onları inzar etmem, korkutmam için bana vahy olundu" âyet-i kerimesinin tefsirinde şöyle buyurdu: "Kur'ân-ı kerim kime okunuyorsa, Allahü teâlâ kendisiyle konuşuyor gibidir." Bunu böyle kabul eden kimse, Kur'ân-ı kerimi efendisinden kölesine yazılmış bir mektûb veya âmirden memura yazılmış bir emir gibi okur. Yani yalnız düzgün okumayı bir vazife saymaz. Belki ne emrettiğini, neler istediğini ve nelerden de menettiğini anlamak için düşünerek okur ve gereğini yapar.
Yine Bekara sûresi 201'inci; "Ey Rabbimiz, bize dünyâda bir hasene iyilik ver" âyet-i kerimesindeki "hasene"den muradın, (saliha, iyi, temiz bir kadın) olduğunu tefsir etti. Nitekim Resûl-i Ekrem efendimiz, "Sizler şükreden kalbe, zikreden lisana ve âhiret hususunda sizlere yardımcı olacak saliha, mü'min bir kadına sahip olmaya çalışın" buyurmuştur.
Mü'minûn sûresi 99-100'üncü, "Nihayet onlardan her birine ölüm gelip çatınca, tekrar tekrar şöyle diyeceklerdir: Ey Rabbim! Beni dünyâya geri gönder. Tâ ki boşuna harcadığım ömrüm karşılığında iyi amelde, ibâdet ve işlerde bulunayım!" âyet-i kerimelerinin tefsirinde de, şöyle bildirdi: "Allahü teâlâ bu adama: (Ne istiyorsun, neye heves ediyorsun? Servet edinmek, sular akıtıp bağ ve bahçeler yetiştirmek arzusunda mısın?) diye sorar. Adam ise, (Hayır, sâlih, iyi olan işler yapmak isterim) der. Allahü teâlâ, (Hayır ondan artık iş geçti) buyurur."
ENKAZ ALTINDA KALDI...
Muhammed bin Ka'b 90 (m. 708) senesinde Medine-i Münevvere'de bir mescidde hadis-i şerif okuturken tavanın yıkılması üzerine cemaattan bir kısmı ile beraber enkaz altında kalarak vefât etmişlerdir. Bu sırada okuduğu Hadis-i şerif şu idi: "Cehennem ehline bir ağlama hali ârız olur. Gözlerinden kan akıncaya kadar ağlarlar, yüzlerinde yarıklar meydana gelir, öyle ki, gözyaşları ırmaklar gibi olup, üzerlerinde gemiler bile yürütülür."