Muhammed Bin Sabah Dûlâbî
Muhammed bin Sabah Dûlâbi hazretleri hadis âlimlerindendir. 151'de (m. 768) İran'da Rey yakınlarındaki Dûlâb'da doğdu. Sonra Bağdad'a gitti. Zamanın büyük âlimlerinden hadis rivayet etmiştir. Kendisinden de Ahmed bin Hanbel, Buhâri, Müslim, Ebû Dâvûd gibi meşhur âlimler rivayette bulunmuşlardır. Bağdat'ta 227'de (m. 841) vefat etmiştir. Naklettiği hadis-i şeriflerden bazıları:
Ebû Hüreyre'nin (radıyallahü anh) rivâyet ettiği hadis-i şerifte, Resûl-i ekrem "Kim Kadir gecesini, inanarak ve sevâbını umarak ibâdetle geçirirse, onun geçmiş günahları af ve mağfiret olur" buyurdu.
Ebû Sa'id-i Hudri'nin (radıyallahü anh) rivâyet ettiği bir hadis-i şerifte Resûlullah efendimiz (sallallahü aleyhi ve sellem) buyurdu ki: "Eshâbımın hiçbirine dil uzatmayınız. Onların şanlarına yakışmayan bir şey söylemeyiniz! Nefsim yed-i kudretinde olan Allahü teâlâya yemin ederim ki, sizin biriniz Uhud dağı kadar altın sadaka verse, Eshâbımdan birinin bir müd arpası kadar sevâb alamaz." Ebû Hamra'nın (radıyallahü anh) rivâyet ettiği bir hadis-i şerifte, Resûlullah efendimiz buyurdu ki: "Âdem aleyhisselâmın ilmini, Nûh aleyhisselâmın anlayışını, İbrâhim aleyhisselâmın hilmini, Yahyâ bin Zekeriyyâ aleyhisselâmın zühdünü görmek isteyen, Ali bin Ebi Tâlib'e baksın." Behz bin Hakim'in dedesi şöyle dedi: Resûlullah efendimizden duydum, buyurdu ki: "Konuşurken, yanındakileri güldürmek için yalan söyleyen kimseye yazıklar olsun, ona yazıklar olsun, ona yazıklar olsun!" Süleymân bin Âmir (radıyallahü anh) anlatır: Eshâb-ı kiram (radıyallahü anhüm) kendi aralarında; "Allahü teâlâ, bedeviler ve sordukları sorularla bizim bilgimizi arttırıyor" diye sohbet ederlerken, çöl sakinlerinden bir kimse çıkageldi. Resûlullah efendimize; "Ey Allahın Resûlü! Allahü teâlâ, Cennette sahibine zarar veren bir ağaçtan bahsediyor" dedi. Resûlullah efendimiz onun ne ağacı olduğunu suâl eyleyince; "Dikenleri ile insanlara eziyet eden sedir ağacı" diye cevap verdi. Bunun üzerine Resûlullah efendimiz; "Sen Allahın 'Onlar, dikensiz sedir ağaçları altında oturacaklar' (Vâkıa sûresinin 28. ayet-i kerimesinin meâli) buyurduğunu bilmiyor musun? Allah, sedir ağacının her dikeninin yerine bir meyve yaratmıştır. Üstelik meyveler yetmişiki çeşittir. Hiçbirinin rengi diğerine benzemez" buyurdu.