Tebe-i Tâbiînden Zâhid İsfehânî

Zâhid İsfehâni, Tebe-i tâbiinin âlim ve velilerindendir. İsmi, Muhammed bin Yûsuf'tur. Künyesi Ebû Abdullah'dır. "Ez-Zâhid", "el-Âbid" lakabları ile tanınırdı. Aslen İsfehanlıdır. Doğum tarihi bilinmemektedir. İlim tahsili için uzun zaman Mekke'de bulundu. Basra'da ve değişik yerlerde ikâmet etti...
Bu mübarek zat, tanındığı yerden kaçmanın yollarını arardı. Geceleri hiç uyumazdı. Devamlı ibâdet ederdi. İnsanlardan bir şey istemez, hâcetini Allahü teâlâdan dilerdi. 804 (H.188)'de otuz yaşlarında vefât etti. Pek çok hadis rivâyet etti
Yûnus bin Ubeyd, Hammâd bin Seleme, Hammâd bin Zeyd, Süleymân bin Mihrân, el-A'meş, Süfyân-ı Sevri ve Sâlih el-Müzeni'den (rahmetullahialeyhim) hadis rivâyet etti. Kendisinden ise; İmâm-ı Evzâi, Âmir bin Hammâd İsfehâni ve Zübeyr bin Abbâd (rahmetullahi aleyhim) ilim tahsil edip, hadis-i şerif rivâyet ettiler...
Yahyâ bin Said el-Kettân hazretleri; "Birçok âlimin sohbetinde bulundum. Fakat, Muhammed bin Yûsuf İsfehâni'den daha faziletli birini görmedim. Benim nazarımda o, Süfyân-ı Sevri'den daha üstündür" deyince, Ahmed bin Hanbel; "İlim ve faziletteki üstünlüğünü mü kastediyorsun?" diye sordu. O da; "Evet ilim ve faziletteki üstünlüğünü kastediyorum" dedi.
Abdurrahmân bin Mehdi; "Muhammed bin Yûsuf'un benzerine rastlamadım" buyurdu.
Züheyr el-Benâni; "Onun gibi çok ibâdet edip, dünyâya rağbet etmeyen bir daha gelmez" buyurdu.

"Burası ne güzel kabir olur"
Ali bin Ezher anlatır:
Muhammed bin Yûsuf hazretleri bir ara Mesise'ye geldi. O sıralarda Ebû İshâk hazretleri vefât etmişti. Bizden onun kabrini sordu. Kabrin başına gittik. Kur'ân-ı kerim okuyup duâ ettikten sonra, Ebû İshâk el-Fezâri hazretlerinin kabrinin bitişiğindeki boş yeri göstererek "Burası bir Müslümana ne güzel kabir olur" buyurdu.
Biz burasını kendisi için temenni ettiğini anladık. Mesise'ye geri döndük. Kısa bir müddet sonra hastalandı ve vefât etti. Biz de işâret ettiği gibi kendisini Ebû İshak hazretlerinin yanındaki boş yere defnettik...