Zeynüddîn-i Hâfî

Zeynüddin-i Hâfi hazretleri Hanefi mezhebi fıkıh âlimlerinden ve evliyânın büyüklerindendir. Tasavvufta Halvetiyye yolunun kollarından olan Zeyniyye yolunun kurucusudur. 757 (m. 1356)'da Horasan'da bulunan Hâf beldesinde doğdu. 838 (m. 1435)'de Hirat'ta vefât etti. Sohbetlerinde buyurdu ki:

"Kim ibâdet etmekle Allahü teâlâya kulluk yaparsa, Allahü teâlâ da ona Cennetiyle ikramda bulunur. Kim, günahları terk etmekle Allahü teâlâya itaat ederse, Allahü teâlâ da onu Cehenneme sokmayarak ikramda bulunur."
"Allahü teâlâdan yardım iste ki seni başkasına muhtaç etmesin."
"Hiç kimse Allahü teâlâdan daha gani (zengin) değildir. Ve sen, O'na herkesten daha çok muhtaçsın."
"Eğer ölmek elimde olsaydı, İslâmiyeti hakkıyla seviyorken ölmeyi arzu ederdim. Lâkin ölüm benim elimde değildir."
"İhlâs, ameli kusurlardan temizlemektir." "Dini ve ahlâki bir vazifeyi ifâ etme fırsatını elden kaçırmak, ölümden daha zordur."
"İbret alınacak hâdiseler pekçok, bunlardan ibret alanlar ise çok azdır." "Allahü teâlâyı sevdiğin kadar, herkes seni sever. Allahü teâlâdan korktuğun kadar, herkes senden korkar. Allahü teâlâya kulluk ettiğin miktarda, herkes sana yardımcı olur."
"Evliyânın sohbetine kavuşan sâdık bir kimse, her şeyi unutur. Her an Allahü teâlâ ile olur."
"Dünyâ sevgisini terk etmek gayet zordur. Ama Cennete kavuşmak için, dünyâyı terk etmek lâzımdır."
"Dünyâ kendisini terk etmezden evvel dünyâyı terk eden, kabre girmeden evvel orası için hazırlanan, Allahü teâlâya kavuşmazdan evvel rızâsına kavuşan kimse, çok akıllıdır."
"Dünyâ ekin yeri, insanlar da sanki ekindir. Ölüm, bu ekinleri biçen oraktır. Azrail (aleyhisselam) harman sahibi, mezar da harman yeridir. Cennet ve Cehennem ise ekinlerin durumuna göre konulacağı ambar gibidir. İnsanların da bir kısmı Cennete ve bir kısmı da Cehenneme gideceklerdir."
"En çok sevindiğim ve sevdiğim şey, Allahü teâlânın bana ihsân ve ikram ettiği imân ni'metidir. En çok korktuğum şey ise, onun benden gitmesidir."
"Para akreptir. Panzehirin yoksa, onu eline alma! Çünkü seni sokar ve öldürür. Paranın panzehiri, helâl yoldan kazanıp, meşru olan yere sarf etmektir."
"Allahü teâlâya itaat etmek, bir hazineye benzer. Bu hazinenin anahtarı duâ, anahtarın dişleri de helâl lokmadır."