eğer Sevgin Doğru Olsaydı!
Abdülhak-ı Dehlevi, Silsile-i aliyye ismi verilen altın halkanın büyüklerinden olan Muhammed Bâki-billah hazretlerinin talebesi oldu. Bir ara İmâm-ı Rabbâni hazretlerinin yazılarını beğenmez, itiraz yazıları yazardı. Fakat, son zamanlarda, Allahü teâlânın inâyetine kavuşarak, yapdıklarına pişmân oldu. Tövbe etti. Kısa zamanda İmâm-ı Rabbâni hazretlerinin sohbetleriyle şereflendi. Onun sâdık talebelerinden oldu... İmâm-ı Rabbâni, ona zaman zaman mektuplar yazarak nasihatlerde bulunurdu. Bu mektuplardan birisi özetle şöyledir:
"Kıymetli efendim! Sıkıntıların gelmeleri, görünüşde çok acı ise de, bunların nimet oldukları umulur. Bu dünyânın en kıymetli sermâyesi, üzüntüler ve sıkıntılardır. Bu dünyâ sofrasının en tatlı yemeği, dert ve musibetlerdir. Bu tatlı nimetleri acı ilâçlarla kaplamışlar. Bunun için, dostlara dert ve sıkıntı yağdırmaya başlamışlardır. Saâdetli, akıllı olanlar, bunların içine yerleştirilen tatlıları görür. Üzerindeki acı örtüleri de tatlı gibi çiğnerler. Acılardan tat alırlar. Nasıl tatlı olmasın ki, sevgiliden gelen her şey tatlı olur. Hasta olanlar, onun tadını duyamaz. Arabi mısra tercümesi: Nimete kavuşanlara âfiyet olsun!"
Abdülhak-ı Dehlevi hazretleri sohbetlerinde buyurdu ki:
"Allahü teâlâya isyân ederken, O'nu sevdiğini açıklarsın. Bu ise kıyasta acâibdir. Eğer sevgin doğru olsaydı, O'na itâat ederdin; çünkü seven, sevdiğine itâat eder."
"Güzel ahlâkı, bir cümlede hülâsa eder misin?" diye sorduklarında; "Kızmamaktır" buyurdu.
EN ÜSTÜN HASLET
Abdülhak-ı Dehlevi hazretlerine vefatına yakın, "İnsandaki en üstün haslet hangisidir?" diye sorulunca; "Kâmil akıl" buyurdu. "Eğer o yoksa?" dediler. "Güzel edebdir" buyurdu. "O da yoksa?" dediler. "Kendisiyle istişâre edilecek şefkatli bir kardeş" buyurdu. "O da yoksa?" "Devamlı sükût" buyurdu. "O da bulunmazsa?" dediklerinde; "Ölmek" buyurdu...