kâf-zâde Abdülhay Efendi
Kâf-zâde Abdülhay Efendi, önce babasından ilim tahsil etti. Akli ve nakli ilimlerde yetişip yüksek derecelere kavuştu. 1016 (m. 1607) senesinde ilk olarak İstanbul'da Ekmekçi-zâde Ahmed Paşa Medresesi'ne müderris ta'yin olundu. 1019 (m. 1610) senesinde Gevher Hân Sultan Medresesi'nde vazife aldı. 1022 (m. 1613) senesinde Sahn-ı semân medreselerinden birine terfi ettirildi. 1024 (m. 1615) senesinde Üsküdar'da Vâlide Sultan Medresesi'ne, aynı sene içinde Yavuz Selim Medresesi'ne, 1025 (m. 1616) senesinde Süleymâniye Medresesi müderrisliğine ta'yin edildi. 1027 (m. 1618) senesinde Selanik kadılığına getirildi...
İstanbul'da bulunduğu sırada Sultan Genç Osman'ın tahttan indirilişi ve şehid edilmesi hâdisesine şâhid olmuştur. Bu hâdiseden sonra şiddetli bir üzüntü ve sarsıntı geçirerek hastalandı. Otuz üç yaşında iken vefât etti...
Kâf-zâde Abdülhay Efendi; ilmi üstünlüğü yanında, zamânının birinci derecede şâir ve nesir yazarlarından idi. Şairliğinden ziyâde tezkireciliği ile tanınırdı. Bu durum onun şiirden ziyâde, nesirde daha muvaffak olmasından ileri gelmektedir. Her şeye rağmen şiirdeki kudreti, Nef'i ile karşılıklı hicivleşmelerde bulunacak seviyede idi. Devrinin tanınmış şâirleri arasında bulunması bunu göstermektedir.
ÇOK ESER VERMİŞTİR...
Kâf-zâde'nin birçok eseri vardır. Bu eserlerinin başlıcaları şunlardır: 1- Fetâvâ-i Kâdihân'a yazdığı fihrist. 2- Hasenât-ı Hasen: Tiryâki Hasen Paşa'nın Kanije kuşatmasında gösterdiği kahramanlıklarını anlatır. 3- Divân, 4- Zübdet-ül-Eş'âr: Şâirler tezkiresidir. 5- Leylâ vü Mecnûn, 6- Sâki-nâme...
Bu mübarek zat, vefat etmeden az önce şu beytleri söyledi:
"Hiç cem'iyyet-i hâtırdan eser gördün mü?/Bu kadar meclise uğrar yolun, ey bâd-ı sabâ!/Senden özge kimse bilmez, derdime hergiz devâ,/Bir ilâç etmezsin ammâ, sen bilirsin dilberâ..."