Bir Bâtınî Lideri Şeyh Bedreddîn

Şeyh Bedreddin, ilim öğrenmek istiyordu. Bu gayeyle önce Bursa, sonra Konya ve Kâhire'ye gitti. Orada büyük âlim Seyyid Şerif Cürcâni ve Aydınlı Hacı Paşa ile berâber Mübârekşâh Mantıki'den din ilimleri, felsefe ve mantık okudu. Tahsilini tamamladıktan sonra Tebriz'e giderek, Timûr Hanın huzûrunda yapılan ilmi sohbetlere iştirak etti. Daha sonra Kazvin'e giden Şeyh Bedreddin, burada doğru yoldan ayrılarak sapık Bâtınilik fırkasına girdi. Dönüşünde Memlûk Sultânı Melik Zâhir Berkuk'un oğlu Ferec'e hoca tâyin edildi. Bir müddet sonra da Anadolu'ya döndü... Eflak Voyvodasına gitti...
Şeyh Bedreddin'in, Anadolu'nun çeşitli yerlerinde halifeleri vardı. Bunlar arasında bilhassa İzmir-Karaburun'da bulunan Börklüce Mustafa, etrâfında binlerce taraftar topladı. Şeyh Bedreddin hacca gitmek bahânesiyle Kastamonu'ya ve oradan da Sinop'a geçerek, bir gemiyle Kefe limanına çıktı. Daha sonra Eflak Voyvodasının yanına gitti. Voyvoda, Türk hâkimiyetinden kurtulmak ümidiyle ona elinden gelen yardımı yaptı. Böylece Rumeli'de Şeyh Bedreddin, Karaburun'da Börklüce Mustafa, Manisa'da Börklüce'nin sağ kolu Yahûdi dönmesi Torlak Kemâl, devlete isyân bayrağını açtılar...
Tuna'nın güneyine geçen Bedreddin, ne kadar âsi varsa etrâfına toplayarak Deliorman'da kuvvetlerini artırdı. Tehlikeyi sezen Çelebi Sultan Mehmed Han, Veliahd Şehzâde Murâd'ın yanına Veziriâzam Bâyezid Paşayı da katıp Börklüce'nin üzerine gönderdi. Bâyezid Paşa yapılan muhârebede âsileri imhâ etti. Börklüce Mustafa mahkeme kararıyla idâm edildi. Torlak Kemâl ile 3000 âsi de yakalanıp öldürüldü.

Suçlu olduğunu kabul etti...
Anadolu'da isyânın bastırıldığını öğrenen Şeyh Bedreddin, Deliorman'da müşkül vaziyette kaldı. Bâyezid Paşa, Rumeli'ye geçerek, Bedreddin ve taraftarlarını Deliorman'da küçük bir çarpışmadan sonra kolaylıkla yakaladı. Mevlânâ Haydar başkanlığındaki mahkemenin huzûruna çıkarılan Şeyh Bedreddin, suçlu bulundu ve kendisi de cezâsının idâm olduğunu kabul etti.
1420 senesinde Serez pazarında idam sehpasına çıkan Şeyh Bedreddin, Mevlana Haydar'a dönerek şu beyti söyledi:
"Mademki bu kerre mağlubuz, netsek, neylesek zahid/Gayrı uzatmayın sözü, Mademki fetva bize aid..."